Moje własne wspomnienie, ale i legenda rodzinna. Miałem jakieś trzy lata i postanowiłem odwiedzić moją ciocię… znaleziono mnie jakieś trzy kilometry od domu, na trzykołowym rowerku, jadącego pewnie w kierunku domu mojej ciotki. Do celu brakowało jeszcze paru kilometrów i przejazdu kolejowego po drodze.
Pomimo utraty części pamięci po wypadku, akurat tę historię mam mocno wyrytą w głowie i rodzinne przekazy potwierdzają moją pamięć.
Przykro mi Cię o tym informować, ale właśnie zostałeś oszukany przez Twój własny mózg. Nie jesteś w tym nieszczęsciu ani pierwszym, ani ostatnim. Mi też się zdarzyło, kiedy byłem 110% pewny, że pamiętam fakty, jak jako kilkumiesięczny bobas leżałem w dziecięcym wózku. Wszystko oczywiście “potwierdzone”.
Ówno prawda.
Poczytaj o konstruktywizmie pamięciowym.
Pamięć nie działa jak aparat fotograficzny czy twardy dysk. Nie rejestrujemy zdarzeń 1:1, bo szkoda na to prądu. Mózg wybiera tylko najważniejsze elementy (np. silną emocję, jedno jaskrawe zdarzenie) i tworzy z nich “szkielet” wspomnienia. Gdy po latach próbujesz odtworzyć ten szkielet, brakuje w nim wielu danych. Mózg podświadomie łata te dziury, używając logiki, wiedzy ogólnej, stereotypów lub opowieści innych ludzi.
Tak jak w Twojej historii z rowerkiem. Niespełna trzylatek do przejechania 3 kilometrów na trzykołowym bolidzie z napędem nożnym na przód potrzebowałby około 2 godzin. Trudno uwierzyć, że rodzina pozostawiła trzylatka przez dwie godziny bez opieki. Druga sprawa, taki trzylatek nie ma jeszcze wyrobionego zmysłu czasoprzestrzennego. Po prostu jeszcze nie wie, ile to jest dwie godziny i ile to jest 3 kilometry. Nie możesz w związku z tym pamiętać takich szczegółów. Do około 3-4 roku mózg fizycznie nie jest jeszcze rozwinięty w stopniu, który pozwala na zapisywanie trwałych wspomnień autobiograficznych. Wszystko przed tym wiekiem to na 99% implanty pamięciowe z opowieści “świadków” zdarzenia.
![]()
Już teraz wiem, że pewnie będziesz oponował przeciwko tym rewelacjom i masz do tego pełne prawo. Nie mam zamiaru okradać Cię z Twoich wspomnień. Zrobił to już Twój własny mózg. I uwierz mi, zrobił to w bardzo dobrym celu: chroniąc organizm, który go nosi i karmi.
![]()
Owszem, mózg kasuje wiele obrazów z dzieciństwa (z różnych względów). Wspomnienia przed 4tym rokiem życia są jak najbardziej możliwe (autopsja). Przed 3cim … może też, ja pewności nie mam, wydaje mi się że tak ale ilość szczegółów jest tak mała, że sam nic nie odbuduję ze 100% pewnością, rodzice też mi nie pomogą. Oczywiście, że nikt nie może pamiętać czasu/odległości w jednostkach nam obecnie znanych - nawet dorośli mają problem określić organoleptycznie upływ czasu czy odległość(tu zwłaszcza kobiety
). Co nie znaczy, że nie mają wspomnień, punktów odniesień (porównań) długości czasu trwania czy odległości. A to, że mózg może dzisiaj z zachowanych obrazów odbudować - upływ czasu => pora roku, słońce, posiłki i inne szczegóły - to jest możliwe.
3,5 roku i wcześniej u mnie na pewno mam kilka przebłysków - to sa pierwsze (mocniejsze?) wrażenia, także negatywne acz nie traumatyczne. A skąd pewność? Z obliczeń. Komunia w 2 klasie podstawówki - maj. Wiek dziecka ~8,5 roku. Różnica lat 5. Mój wiek ~3,5roku. A to nie było jakieś wielkie przeżycie - to zwykła impreza ze starszymi dziećmi i młodszymi, a z takowych imprez urodzinowych oraz innych epizodów pamiętam pojedyncze obrazy.
Są one moje. Nie ze zdjęć - choć takowe też czasem są. Nie z opowieści.
Możliwe, że mózg pewne szczegóły pozacierał, a część sobie dopowiada … mojego spotkania ze “złym psem” nikt nie widział ale ja pamiętam porę roku(nie z nazewnictwa tylko z wygladu szaty roślinnej), porę dnia, psa (sukę), to, że nie szczekała tylko sie na mnie patrzyła kilka/naście sekund, to że stałem przerażony(bo to nie byl ten “zły pies” ale ja nie umiałem odróżnić córki od matki, nawet nie wiedziałem, że są dwie) w miejscu aż do momentu kiedy ta przeszła obok mnie i poszła w siną dal, a za moment pojawił się ojciec.
A wracając do wspomnienia które było najstarsze. To pamiętam autobus - wielki czerwony lub czerwono jakiś autobus (wspomnienie mówi, że był praktycznie cały czerwony). To, że byłem w wózku i mnie wniesiono do autobusu, i nie było śniegu. I to jest przebłysk, nic więcej nie pamiętam. Jeśli wniesiono mnie w wózku to musiałem mieć ciut poniżej lub ciut powyżej 3 lat. Czy mogło to być rok później? Nie - bo bym zapamiętał o wiele więcej - patrz imprezy, ogród, znajome dzieci.
Oczywiście jest szansa, że mózg spłatał mi figiel i jednak miałem ~4 lata… ale ja uważam, że szansa na to jest mała. Jakiegokolwiek innego wspomnienia z wózkiem(spacerówką) zupełnie nie pamiętam.
A i jeszcze jedno dopiszę - realia życia w mieście i na wsi były inne. Na wsi zostawienie 3-4 letniego dzieciaka samego sobie na 1-2 godziny, pod okiem starszego rodzeństwa/sąsiadów czy pracujących kilkaset m dalej rodziców to było za PRLu prawie normą. Czasem dzieciom się udawało “oswobodzić” z kontroli i być przez jakiś czas niezauważonymi - “ucieczka” niekoniecznie liczona w godzinach i kilometrach ale kilkaset metrów czy godzina … norma.
Później w opowieściach starsi mogli wyolbrzymić odległość.
A w odczuciu dziecka w wieku 3-4 lata 500m to jak ~1km, zwłaszcza jak się nie czuje czasu, to rzeczywiście mózg obecnie może to zamienić na kilometry.
PS nie musiała być to typowa wieś, wystarczyło, że to było obrzeże miasteczka => realia wsi.
Nie twierdzę, że 3-4 latek nie ma wspomnień. Trzykołowy rowerek jechał, Komunia się odbyła, ale szczegóły tych wydarzeń zostały w znacznym stopniu pokolorowane.
Dobry przykład nadpisania przez mózg szczegółów. Pamiętasz ten dzień jako dzień zwykłej zabawy z dziećmi. Mózg zapisał tylko najbardziej ekscytujące i emocjonalne szczegóły. Resztę sobie później dopisałeś, bo jako 3,5-latek nie miałeś pojęcia, czym jest sakrament komunii, po co ta szopka z odświętnymi strojami, dlaczego to akurat maj i co to w ogóle znaczy „druga klasa”. Te informacje Twój mózg pobrał z późniejszych opowieści rodziców, oglądania zdjęć w albumie czy po prostu z faktu, że jako starsze dziecko zrozumiałeś, o co kaman.
Jakbyś z jakichś przyczyn dzień po tej imprezie znalazł się sam np. w wysokogórskim Tybecie, gdzie jest inna religia, odmienny system szkolnictwa i maj nie wygląda jak maj, to mózg nie miałby możliwości późniejszego skatalogowania tego dnia jako majowej imprezy komunijnej drugoklasisty. Zapisałby ten dzień jako dzień zabawy z dziećmi. Nasza pamięć bowiem zależy od kontekstu kulturowego, doświadczań i wiedzy, którą zdobywamy później.
ZiraaeL dobrze tu powiedział, że pewnie są to nieprawdziwe wspomnienia, ale zdaje się, że pamiętam gdy miałem 3 lata i odbieraliśmy moją siostrę ze szpitala. Pamiętam, że przesiadaliśmy się gdzieś na poboczu z jednego wozu do drugiego, było zimno. Czy naprawdę to pamiętam? Nie wiem.
Często całe dzieciństwo wydaje mi się jakimś urojeniem, wszystkie wspomnienia, moje przemyślenia. Słyszałem tak dziwne historie o sobie, że ciężko mi rozsądzić- np. babcia wspomina, że znalazła mnie z kolegami gdy byłem w przedszkolu, musiałem mieć wtedy 5 lat i podobno kląłem jak szewc - a jestem takim miłym facetem. Chociaż… skłonność do wulgaryzmów w dorosłym życiu prześladuje mnie ![]()
Ależ oczywiście, że dużo rzeczy mózg dopowiada sobie później. Przeciez rekonstrukcję robię w dniu dzisiejszym - na podstawie szczegółów które pamiętam (a to są pojedyncze słowa, “obrazy”, emocje). Słowo KOMUNIA mogłem zapamiętać - nie jest arcyskomplikowane dla ~3,5 letniego dziecka(i musiało być mówione często bo do komunii są przygotowania, prawda? a to, że go nie rozumiałem to inna sprawa). Białe ubrania wszystkich dziewczyn i to zapewne wzmocniło utrwalenie, to że było ciepło i jak wyglądało otoczenie domu. 2ga klasa, maj - napisałem teraz - to mógł być zarówno kwiecień jak i czerwiec. Maj był mi potrzebny teraz do określenia mojego wieku - z kiedy pochodzi wspomnienie. Poza tym pamiętam szczegół, że się do zdjęć w 2ch miejscach ustawiałem ale zdjęcia są z tylko drugiego bo w pierwszym mojej siostrze nie pasowało (to nie jest szczegół o którym się później po latach rozmawia przy stole). Samą zabawę pamiętam jak przez mgłę - to mógł dopowiedzieć mózg - bo przyszły koleżanki. Ja się po prostu szwędałem za siostrą (to z opowieści - choć kilka wspomnien późniejszych, to potwierdzających mam).
Mózg zapamiętuje obrazy - robi asocjacje i powiązania, zbędne szczegóły ulatują. Siostra, sukienka, długa, biała, koleżanki, sukienki białe, ogród, domowy, duzy, zielony, “żywy”, ciepło, zabawa, zdjęcia, przód domu. Nawet gdybyś mnie wyeksmitował do Tybetu te szczegóły zostają. Mógłbym mylnie interpretować porę roku gdybym resztę życia spędził na półkuli południowej i nie miał pojęcia, że wcześniej mieszkałem na północnej to tyle co mógłbym pomylić.
A tak z ciekawości pokopałem jeszcze z jedną rzeczą - na podobieństwo moje u mojego syna (bo u niego miałem zdjęcia => dokładny wiek). W wieku 2 i 8 miesięcy, lat gadał “halo halo” do starej słuchawki telefonicznej - musiał to gdzieś podpatrzeć(takich telefonów u nas już nie było). A wracając do mojej osoby pamietam moje “halo halo” z pojedynczym, okrągłym, czarnym, telefonem w postaci gniazdka elektrycznego na ścianie. To, że było nad łóżkiem bo musiałem wejść/klęczeć na łóżku, żeby pogadać i to, że gadałem i przykładałem na zmiane ucho. Rodziców nie było(prawdopodobnie dzwoniłem do mamy
), była siostra - ona tego ni w ząb nie pamięta. Mogłem mieć zatem od 2,5-5 lat powiedzmy. To, że to było gniazdo do prądu oczywiście wiedziałem dopiero w wieku ~5-6 lat jak mi wujek wytłumaczył kilka rzeczy o prądzie,bateriach jak dotknąlem 4,5V baterii językiem, jak sie bawiłem zdalnie sterowanym ruskim CCCP pojazdem gąsienicowym, jak go rozebrałem i finalnie zepsułem chyba (albo on się zaczął psuć i go rozebrałem). Nie ma zdjęć, nie ma paragonu/faktury/zabawki - nikt mi nie pomoże ustalić kiedy to było.
Z wiekiem rzeczy się zamazują, mózg część zapomina, część dopowiada i miesza, zgadza się. Ale ja mam czasem przebłyski reminiscencji i jestem sobie w stanie przypomnieć dziwne rzeczy, które w postaci garstki skojarzeń gdzieś tkwią jeszcze i nie zostały zamazane. Mózg długo trzyma szczegóły.
Przykład - po 30 latach niewidzenia rozpoznalismy się 2-3 kolegów - a chodzilismy razem tylko do klas 1-3. Twarz dziecka się radykalnie zmienia po 30 latach. Mózg trzyma pewne charakterystyczne informacje. I to jak widać dość szczegółowe.
“Pamiętam wakacje nad morzem” ale o dziwo, NIE PAMIETAM TOTALNIE ZABAWY NA PLAŻY I KĄPIELI W MORZU - znam tylko z opowieści, że się wody nałykałem jak bylem na barana i przyszła fala. A to co zapamiętałem to pewien “ciemny” dzień i że siedzieliśmy w pokoju i że bawiłem się jakimś statkiem-mini zabawką na podłodze, że biły pioruny i że jeden wlanął bardzo blisko - zresztą widziałem go. Prawda, że dziwne? A z drugiej strony - zabawa to była norma, a ten dzień był wyjątkiem bo nie moglem się bawić na plaży i w dodatku burza i pioruny … To był mój pierwszy raz nad morzem i zupełnie go nie pamiętam. Ojciec nie pamięta dokładnie kiedy, siostra też nie pamięta - podaje swój wiek na 8-10.
Utrzymuje autobus jako najstarsze - to jest wspomnienie z 4/5ma faktami - tyle że są one strasznie zamazane. Kolor, kształt, wniesienie, szary dzień ale brak śniegu. To mogła być jesien jak i poranek/wieczór. Autobus to oczywiście TERAZ z kształtu i koloru. Brak śniegu to z szarości pod nogami. Zupełnie nie pamiętam sylwetek ludzi, rodziców, nic poza tym. Autobusy zazwyczaj nadjeżdzą dość nagle i potrafią wypełnić całe pole widzenia małolata - mogło to być dodatkowe zaskoczenie/utrwalenie, prawda?
Pamiętam jak na wsi z takim Bartkiem woziliśmy się po wsi nawzajem na takiej jakby taczce, taczkowózku
ffajne to było, zawsze miałam frajdę
Wielki czarny pies (większy ode mnie), narożnik budynku i wielka beczka. To moje pierwsze wspomnienie, które mi towarzyszu od kiedy miałem ok 2 latka.
Ten pies się mną opiekował.
Ale ile wtedy mialas lat?
Pierwsze nie jest zbyt wesołe, bo to było w trakcie choroby gdy miałam dwa lata. Pamiętam moment z domu i ze szpitala.
Moje jest wtedy gdy miałem 3,5 roku. pamiętam Wigilie i prezenty - dostałem samochód strażacki i jeździłem nim po pokoju.
Łojej z jakieś… 6, 7 lat ![]()